Ga naar hoofdinhoud
Wormdal (Duitsland)

15 mei 2023

EXCURSIE-INFORMATIE

Datum:
15 mei 2023

Excursieleider: 
Mieke en Hans

Excursiekosten :
n.v.t. + eigen reiskosten

Maximum aantal deelnemers: 
20

Locatie:
Vanuit het NMC om 9.30 uur  en/of verzamelen ons op het parkeerterrein om 10:30 uur bij Abdij Rolduc, Heyendallaan 82, Kerkrade.

Doel:
Een wandeling in het Wormdal waarbij we een aantal steenkoollaagjes kunnen gaan zien.

Verslag:
Na de autorit zijn we eerst gaan koffie drinken in de binnentuin van Abdij Rolduc.
De rondwandeling werd geraamd op 3,5 uur echter uit ervaring wisten we dat wij er langer over zouden doen, zeker als we op bepaalde plekken stilstaan en met elkaar willen duiden wat we zien. Aan de achterkant van Abdij Rolduc vertrokken en al heel snel zaten we in het Wormdal van Duitsland.
Voldaan en vermoeid kwamen we terug bij Rolduc, we waren 6 uur onderweg.

Vooraf ontvangen informatie:

Dit natuurgebied Wormdal heeft een oppervlakte van ca. 437 ha. Het Wormdal ligt tussen Aken en Herzogenrath. Dit gebied maakt deel uit van een langgerekte lössgordel.

Riviertje de Worm

 
De naam van dit riviertje is afgeleid van een oud Keltisch woord, dat warm betekent.
Keltisch waren oude Keltischstammen die vanaf de 7e eeuw een groot deel van Europa bevolkten.
Het bronnengebied ligt in het Akenderwald. Ten noorden van Heinsberg mondt ze uit in de Roer. Ze heeft een lengte van 53 km en een stroomoppervlak van 354km2 .
Van Herzogenrath tot Ubach-Palenberg dient ze als grensrivier.

Steenkoolmijnbouw in Zuid-Limburg

De Romeinen hebben in de eerste eeuwen van onze jaartelling steenkool ontgonnen. Dit is gebleken bij opgravingen van oude Romeinse woonhuizen, hier heeft men stookplaatsen en resten van steenkool gevonden. Bekende opgravingen zijn: Vlengendaal, Bocholtz en Luik. In de omgeving van Kerkrade, in het gebied van de Worm, heeft in de twaalfde eeuw steenkoolontginning plaats gevonden.

Dagbouw

In de eerste periode vond men steenkool dicht onder de oppervlakte. Deze steenkool werd uit ondiepe kuilen met manden omhoog gehesen. Dit heeft plaatsgevonden tot 1320. 

Stollenbouw

Dit heeft plaatsvonden vanaf 1320 tot 1500. Men moest toen overgaan tot het aanleggen van hellende horizontale gangen. Deze gangen noemden men stollen, deze techniek had men overgenomen van de Duitse ijzererts industrie. Dit noemde men stollenbouw. 

Schachtbouw

Dit heeft plaatsgevonden vanaf 1600 tot 1742. Men ging kleine schachtjes aanleggen in de dieper gelegen lagen in de ondergrond. Het Wormdal is de bakermat van de Europese steenkool ontginning.

Abdij Rolduc door de eeuwen heen

De historie
In 1104 verscheen in het Land van Rode de jonge priester Ailbertus van Antoing met zijn twee broers. Zij wilden een eigen kloostergemeenschap stichten omdat zij de tucht in het klooster in Doornik waar zij vandaan kwamen te slap vonden.
Rolduc is een voormalige abdij in de gemeente Kerkrade. De abdij heeft een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van de Europese steenkoolontginning.
De naam Rolduc stamt uit de Napoleontische tijd en is een samentrekking van Rode-le Duc , Frans voor ’s Hertogenrade.
1104-1819 een abdij.
1831-1840 kleinseminarie bisbom Luik.
1843-1946 internaat
1946-1971 kleinseminarie bisdom Roermond
1971 tot heden conferentieoord& holtel Rolduc en groot seminarie van het Bisdom Roermond.

Circa 1100 tot 1741 heeft de abdij de mijnwerkers in de omgeving terzijde gestaan en waar het mogelijk was geholpen.
In het jaar 1741 werd door de abdij op eigen naam en kosten, met de ontginning van steenkool begonnen.
Vanaf die tijd was er grote bedrijvigheid, in 1790 werkte er c.a. 700 werklieden. De abdij liet voor haar eigen rekening twee nieuwe wegen aanleggen. Een weg liep van het noordoosten richting Jülich. De andere weg liep via de Holz in westelijke richting door het centrum van Kerkrade via Kaalheide en Onder-Spekholz naar Valkenhuizen. Daar sloot de weg aan oprichting  Heerlen-Aken.

Franse revolutie

Deze revolutie heeft ook deze streek niet onberoerd gelaten. In 1793 werd dit bezet door de Fransen. Alle goederen inclusief de mijntjes werden in beslag genomen en vielen onder Frans beheer. De Fransen eiste veel kolen, dat leidde tot roofbouw. De geleverde kolen werden betaald met verwaarloosde Franse bankbiljetten, de mijnen kwamen in geldnood.

Domaniale mijn

Na de opheffing van de mijntjes van de abdij werden op een andere plaatsin Kerkrade nieuwe schachtjes gedolven en tot een mijn samengevoegd. Deze mijn was in handen van de Franse Staat, tot aan de val van Napoleon in 1813. In dat jaar werd het Koninkrijk Nederland gesticht en werd deze mijn eigendom van de Nederlandse Staat. In 1815 kreeg ze de naam Domaniale Mijn en was de eerste Staatsmijn en  dat is zo gebleven tot 1846 daarna is ze verpacht aan de Akens- Maastrichtse Spoorweg Maatschappij.

Oude mijngang Gouly

Deze mijn lag in het plaatsje Würselen en is bijna 4 eeuwen in gebruik geweest, de eerste gegevens dateren uit 1599. Deze mijngang is gegraven in 1837 en diende voor afvoer van het water. De naam Gouley is afgeleid van gute ley dat goede rots betekende. Op 31 maart 1969 werd deze mijn gesloten.

Back To Top