Diamonds are forever, is de titel van een Bond film, en van de gelijknamige soundtrack, gezongen door Shirley Bassey. Zijn ze ook echt eeuwig ?

door Piet Knijnenburg
Maart 2026.
Diamonds are forever, is de titel van een Bond film, en van de gelijknamige soundtrack, gezongen door Shirley Bassey. Zijn ze ook echt eeuwig ? Diamant bezit een aantal opmerkelijke eigenschappen, die het mineraal uniek maken in de wereld van natuurlijke mineralen. We weten allemaal dat diamant het hardste materiaal is dat we kennen. Alleen een diamant is in staat een diamant te bekrassen. Hard is echter niet hetzelfde als taai, want een diamant is relatief bros, en zal onder druk vrij gemakkelijk breken. Vroeger besefte men dat niet, en werd een steen waarvan men niet zeker was of het een diamant was, een klap met een hamer gegeven, in het geloof dat alleen een echte diamant zo’n klap zou overleven. Vele mooie diamanten zijn op deze manier letterlijk verpulverd!
De glans van diamant op verse kristalvlakken is eveneens specifiek, en ligt ergens tussen een glasglans en metaalglans in. Slechts weinig mineralen vertonen een vergelijkbare glans. De brekingsindex van diamant is zeer hoog, en behoort tot de hoogste in het mineralenrijk. De elektrische geleiding van diamant is slecht, de warmte geleiding daarentegen zeer goed. Diamant kristalliseert in het kubische stelsel, en vormt soms kristallen in kubusvorm, maar meestal als octaëder.
Iedereen denkt bij diamant aan heldere, kleurloze stenen, maar de meerderheid van de gevonden diamant is helemaal niet helder, en een groot deel van de heldere stenen is niet kleurloos, maar kunnen blauw, geel, rood, oranje tot bruin zijn. In het verleden kwamen alle diamanten uit India en omstreken, maar in de 19e eeuw werden de diamantvelden in zuidelijk Afrika ontdekt.
Engeland, destijds eigenaar van de Zuid-Afrikaanse kolonie, had aan het begin van de 19e eeuw een aantal deskundigen naar de kolonie gestuurd, om vast te stellen, of er sprake was van minerale rijkdommen. Wat zij aantroffen was een dorre, droge half-woestijn, en zij rapporteerden dan ook, dat er uit dit deel van de wereld niets te verwachtten viel.
In 1865 vond een jongen die zijn schapen hoedde in Griqualand, in Zuid-Afrika een helder steentje.
Het steentje werd gebruikt om een Awale-spelletje te spellen, en werd zodoende gewonnen door Steven Jacobs, de 15-jarige zoon van de Boer Daniel Jacobs uit HopeTown.
Bij toeval zag Schalk van Niekerk het helder steentje waarmee Steven Jacobs speelde. Hij was niet deskundig op het gebied van mineralogie, maar wist wel dat het steentje anders was dan de andere stenen die hij kende.
Hij wilde het steentje van Steven kopen, maar Stevens’s moeder wilde geen geld aannemen voor zo iets kleins als een steentje, en gaf het weg aan hem.
Enkele maanden liep Schalk van Niekerk met het steentje op zak, tot hij John O’Reilly tegenkwam. Die nam het steentje in 1867 mee naar Colestown, en toonde het aan de magistraat aldaar, Lorenzo Boyes. Deze kraste er mee op een ruit en verklaarde dat het misschien wel eens een diamant zou kunnen zijn. Daarop werd het steentje doorgestuurd naar de apotheker in Grahamstown, die vaststelde dat het een diamant van 21 karaat was. Daarop werd het steentje voor 500 pond verkocht aan de gouverneur van Zuid-Afrika, Philip Wodehouse. Deze liet de steen slijpen, en de diamant is nu bekend onder de naam “Eureka”, de eerste diamant gevonden in Afrika.
De Eureka diamant werd geslepen tot een kussen-briljant van bijna 11 karaat, en is in 1967 door De Beers gekocht voor een onbekend bedrag, en als erfgoed aan de Zuid-Afrikaanse overheid geschonken. De waarde van de diamant, indachtig de historie, wordt nu in de miljoenen geschat.
Indachtig het rapport van de deskundigen, achtte men de vondst van de “Eureka” een toevalstreffer. Verhalen deden de ronde dat de steen als maagsteen via een struisvogel naar Griqualand was gekomen, en sommigen beweerden zelfs dat de steen met opzet naar Hopetown was gebracht.
Pas toen bijna twee jaar later de zwarte medicijnman Swartbooi een soortgelijke steen opraapte, die veel groter was, en eveneens een zuivere diamant, begon men langzaam in te zien, dat er mogelijkerwijs meer diamanten te vinden waren.
Omdat niet bekend was, op wiens terrein deze tweede steen gevonden was, moesten er zelfs rechtzittingen komen, om vast te stellen wie de eigenaar van de steen was. Uiteraard telde – in de geest van die tijd – de oorspronkelijke vinder, de zwarte medicijnman Swartbooi, niet mee…
De diamant van Swartbooi woog 83 karaat, en is later geslepen en is bekend geworden onder de naam “Star of South Africa”.
Al snel stroomde duizenden gelukszoekers naar Hopetown, en ontdekten de diamantvelden, honderd kilometer te noorden ervan.
Er ontstond een mijnwerkers dorp, nu bekend onder de naam Kimberley, en er werd een weg en een spoorlijn aangelegd. Deze weg en spoorlijn passeerden Hopetown op een afstand van 15 kilometer, en het stadje zakte opnieuw we in vergetelheid, totdat enkele ontevreden Boeren in 1897 diamantvondsten claimden op de Rooidam farm.
Binnen drie weken stroomden meer dan tienduizend gelukszoekers naar Hopetown, en creëerden aldus die grootste “sucker rush” allertijden : zij waren bedrogen, want er werden geen diamanten meer gevonden in Hopetown, maar het leverde kortstondig bekendheid en inkomsten op voor Hopetown.
