Skip to content
Studiegroep: Vulkanen, plaattektoniek en aardbevingen d.d. 17-07-2024

17 juli 2024 in het NMC om 20:00 uur

ONDERWERP:

Vulkanen, plaattektoniek en aardbevingen, presentatie verzorgd door Kersten

Kerstin is in IJsland geweest. Het Reykjanes Schiereiland is het toneel van 8 vulkanische erupties in 4 jaar tijd. Wat gebeurt daar eigenlijk? Een beeld vormen van de structurele geologie van een gebied kan helpen om deze vragen te beantwoorden. Een reisverslag dat probeert duidelijkheid te verschaffen.
Momenteel bestudeert ze een nieuwe wetenschap: Vulkaantektoniek. Deze wetenschap combineert structurele geologie met vulkanologie en geofysica. Het gaat er hierbij om dat niet de individuele vulkaan, maar het systeem waar deze deel van uit maakt te onderzoeken en in model te brengen. Zij zal aan de hand van veel eigen materiaal en voorbeelden proberen het systeem “Reykjanes” te ontrafelen en uit te leggen hoe dit systeem zoveel uitbarstingen kan produceren.

Een impressie van de lezing van Kerstin Werner.

Vol enthousiasme, en net terug uit IJsland, start Kerstin met haar verhaal over de vele vulkaanerupties die zich nu en kortgeleden voordeden op het schiereiland Reykjanes. Het is een gebied waar ook in het verleden met enige regelmaat erupties voor kwamen, maar sinds 2018 is er sprake van de een na de ander. Het gaat vooral om spleeterupties.

Vanuit de achtergrond van Kerstin, vulkaan tectoniek, is haar aandacht gericht op het onderzoeken hoe het kan dat met een zekere periodiciteit zich vele erupties in dit gebied voordoen. Is er sprake van één onderliggend systeem (een centrale magmakamer) of zijn er meerdere vulkaansystemen actief. Deze vraag sluit aan bij recent wetenschappelijk onderzoek. Het debat hierover is nog gaande. Wel geeft zij aan dat uit de diverse lavamonsters die zijn genomen de eerste veronderstelling te weten één centrale magmakamer wordt ondersteund.

Zoals bekend ligt IJsland direct op de Mid Atlantische Spreidingsrug. Ook is er sprake van een hotspot. Het merendeel van het oppervlak van IJsland is gevormd door lava afkomstig van erupties. Het gaat om basaltische lava.  Het vulkanisme tref je vooral aan parallel aan de Mid Atlantische Spreidingsrug. Een te trekken lijn van Noordoost-Zuidwest. De aardkorst boven vulkanisch actieve gebieden wordt doorsneden door spleten, graben (slenken) en vulkanen. Kerstin legt uit dat door de mechanische spanning die de korst moet verduren de spleten (fissuren) ook een typische vorm hebben gekregen. Een soort zigzag beweging (en-echelon fracture.)

Verder is er stilgestaan bij de wijze waarop het magma zich door de aardkorst naar boven werkt. Dat kan verticaal, door pijpen (dikes)en horizontaal (sills), intrusies tussen de lagen door.

Verder hebben we gesproken over het golven patroon van aardbevingen. Er zijn P- en S-golven. P-golven zijn de primaire golven en zijn samendrukkingsgolven. De S-golven zijn secundaire schuifgolven. Interessant is dat S-golven niet doorvloeistof of magma heen kunnen. Via seismografisch onderzoek weet je dus waar magmakamers zitten en waar niet.

Kortom het was een heel boeiend verhaal van Kerstin en ik hoop dat ze nog vaker wat aan ons zou willen vertellen!

Is je interesse gewekt? Via deze link kom je hierover nog veel meer te weten. https://youtu.be/ZX-Z4V7LaDU?si=ZVOjzbLx9IzxnHhu

Mieke Bonn

Back To Top